होय मीच!

अनादिच्याही आधीची आदिशक्ती मीच!
विद्या आणि संपत्तीची देवताही मीच!

सहा पोरं मरताना पाहूनही आठव्या कृष्णाला जन्म देणारी मीच
आणि वनात सोडूनही तुझ्या कुळाला वाढवणारी मीच!

त्रिदेवांची इच्छा ऐकून त्यांना बाळ करणारी मीच!
आणि सात मुलं गंगेत सोडून आठवं अडवलं म्हणून सोडून जाणारी मीच!

नवर्‍याबरोबर वनात येणारी मीच
आणि नवरा वनात गेल्यानंतर चौदा वर्षं एकटी काढणारी मीच!

आकाशातून पडल्यावर तुला सहन न होणारी मीच!
आणि तुझ्या शंभर पितरांना मुक्ती देणारी मीच!

नवर्‍याला युद्धात मदत करणारी मीच
आणि नवर्‍याचा अपमान झाला म्हणून यज्ञवेदीवर सती जाणारी मीच!

अब्रू वाचावी म्हणून जोहार करणारी मीच
आणि मूल पाठीशी बांधून मरेतो लढणारी मीच!

नवर्‍याचे प्राण परत आणणारी मीच,
आणि नवर्‍याच्या आज्ञेनी विकली जाणारी मीच!

पुरुषी वासनेला बळी जाणारी मीच
आणि नवा जीव निर्माण करण्याची अतुल्य क्षमता असणारी

फक्त मीच!!!

-अनिरुद्ध रास्ते

शिशिरतरुंच्या शाखांमधुनी

शिशिरतरुंच्या शाखांमधुनी
सूर्यशलाका ओघळते
शांत धुक्यातुनी प्रवास करता
थंडी शोषुन गारठते

बिंदु हिमाचे बसती भूवरि
शिवसांबापरी सुस्थिर ते
चमचमती ते हिर्‍यांपरी कां
प्रकाशगंगा शिरी पडते!

वर्ख भुरभुरा लेउन लपती
तृणपाती किती नाजुक ती
विरघळता कण सूर्यकराने
खुलून हसती गोड अति!

-अनिरुद्ध रास्ते

नको होउदे नश्वर एकच!

वाटते सगळे विश्वची झोपले
बर्फात गाडून कायम थिजले
दिसते सगळे काळे वा पांढरे
शिशिर ऋतूने गारूड घातले

असेल मनाचा आठव कोपरा
रंगही त्याच्यात दडून बसले
आण तो कोपरा मनाच्या मध्यात
दिसेल लगेच जगही रंगीले

अशीच असते प्रचंड किमया
मानवमनच्या सुप्तशक्तिची
नसता काहिच दृष्टिसमोरी
क्षणात करते विश्वनिर्मिती

शिशिरामधुनी हेमंताच्या
आठवणी ते पाहू शके
येतील सुद्धा विषय वसंती
करिता थोडे यत्न अथके

नश्वर सगळे जगात इथल्या
शिशिर त्यातुनी ना सुटला
नको होउ दे नश्वर एकच
निर्मितीचा वर मज दिधला!

-अनिरुद्ध रास्ते

प्रिय आज्ञावलीस...

प्रिय आज्ञावलीस,

स.न.वि.वि.

पत्र लिहीण्यास कारण की,..... तशी वेळ आली!

गेली १९ वर्षं मी तुला लिहीतोय, पण तुझ्याबद्दल पहिल्यांदाच! संसारात जशी बायको हळूच येते आणि सगळा कब्जा घेते, तशीच तू, आय्टीवाल्याच्या करीयरचा कब्जा घेणारी. कधीकधी बायको विसरायला लावून तुझाच विचार करायला लावणारी!

'तुझ्यासंगे संगणकाचं खेळणं करू' अशी गुर्मी असणार्‍या आयटोबाची ऐट हळूहळू उतरवून संगणकाच्या संगतीनं माझंच खेळणं करणारीही तूच! डेव्हलपर, टेकलीड, एक्सपर्ट, आर्किटेक्ट असे माझ्यातले बदल स्वतःही बदलून अनुभवणारीही तूच! आणि वेगवेगळे प्रोग्रॅम लिहीताना अनेक रूपांत तुला निर्माण करण्याच्या माझ्या परफॉर्मिंग आर्टची साक्षीदारही तूच!

कधी सह-कार्यचारिणी, कधी डोक्यात चढणारी दारू, आणि कायम माझ्या प्रगतीचा आलेख असणारी तू, एक रूप मात्र शेवटीच दाखवून जातेस. 'रिलीज' च्या वेळी कळतं, आता तुझ्यात बदल शक्य नाही! तुझं रुपांतर झालंय! आता तू आज्ञावली नाहीस, प्रोग्रॅम झालीयेस! मी शिकवल्याप्रमाणे संगणकाबरोबर सहजीवनासाठी तयार झालीयेस! आज तू पाठवणीला तयार झालेली पोर झालीयेस! शिकवायचं ते सगळं शिकवून झालं. यापुढे तुला शिकवता येणार नाही! तुझ्या तिथल्या वागण्यावरूनच लोक तुझी - आणि माझीसुद्धा - किंमत करणार आहेत!  मुलीच्या बापाच्याही मनात असेच विचार येत असतील नाही? असा एक मुलीचा बाप होण्याचाही अनुभव देऊन जाणारी तूच!

असो! तुझ्याबद्दल लिहीताना तुला लिहायचंच विसरून गेलो. चल, आपल्याला प्रोग्रॅम बनवायचाय ना? मी सांगतो तसं कर! तुला ऐरणीवर ठेवून घण घातल्याशिवाय मला हवा तसा प्रोग्रॅम तयार होणार नाही. सवडीने पुन्हा कधीतरी सांगीन तुला, तुझ्याचबद्दल!

अनिरुद्ध.

शार्ड!

धुक्यात घुसला गगनचुंबी हा 'शार्ड' मनोरा!
आकाशाच्या मिठीत जाउनी जणु हा बसला
लाज लपविण्या लपेटून घे का शालीला?
नको दिसाया कुणास असला प्रणयमामला!

काही असो परी, कठिण लपविणे प्रेमधुमारे
सर्वांगावरी तरीच दिसती दीपशहारे
जगा सांगती बोंबलुनी ते पारददिवटे
नाही बरंका शार्ड-नभाचे प्रेमही खोटे

जरी वाटती उच्चाकांक्षी कठिण वृत्तीचे
हृदयी त्यांच्या भरून असते मार्दव साचे
ताठ उभा हा शार्ड इथे या लंडनापुरी
मजला दिसली नाजुक बाजू तया अंतरी!!

-अनिरुद्ध रास्ते

हेमंत प्रणय

अधर रक्त हे प्रेमरंगले
चित्रकलेचा कळस असे।
एकरंग परी छटा अनंत
चित्रकारही मदन असे।।

इंद्र वापरे सात रंग परी
शोभा त्याची फिकी पडे।
प्रणयाचा हा रंग एकटा
सर्वांनाही भारी पडे।।

नसती डोळे नसे नासिका
कपोल नसती मुखावरी।
फक्त ओठ हे पेलुन धरती
प्रणयाचे शिवधनु परी!

- अनिरूद्ध रास्ते

विश्वजालसंवादोऽध्यायः

अर्जुन उवाच।।
लिखित्वाऽपि दीर्घलेखं
रोच्यभावं न प्राप्यते ।
भग्नह्रदयः, हतोत्साहः
निपुणफलकं त्यजाम्यहम् ।।

दृष्ट्वा भग्नं गुडाकेशं
वदति वाक्यं च केशव।
विश्वजाले भाषणार्थं
त्रीणि सूत्राणि संस्मरेत् ।।

अभिव्यक्तिं रोच्यमानाः
प्रेषयन्ति प्रतिक्रियान् ।
रोच्यमानाः अशक्तास्तु
एकमेकं वदन्ति च।

अपव्यक्तिः विरुद्धाश्च
अस्ति येषां मतिर्जुन।
न श्लाघ्यंति त्रिकालेऽपि
ध्रुवा नीतिर्मतिर्मम।।

प्राप्ते वा, न प्राप्ते वा
किमप्यर्थाः प्रतिक्रियाः ।
विश्वजाले कुरू योग्यं
अनिरुद्धं मतार्पणम् ।।

इति विश्वजालसंवादोऽध्यायः ।।

- रास्तेकुलोत्पन्नो अनिरुद्धः